CHƯA CÓ QUY CHUẨN VỀ HÀM LƯỢNG CHÌ TRONG THUỐC ĐÔNG Y

Chưa có quy chuẩn về hàm lượng chì trong thuốc đông y

SGTT.VN - Từ đầu năm 2012 đến nay có ít nhất bốn ca tử vong vì ngộ độc chì do sử dụng thuốc cam, hàng trăm trường hợp ngộ độc khác phải điều trị dài ngày, có thể để lại những di chứng về thể chất và trí não. Loại thuốc cam mà người dân dễ dàng mua về sử dụng chưa được bộ Y tế cấp phép sản xuất và lưu hành.

Các bệnh nhi nhỏ tuổi điều trị ngộ độc chì từ thuốc cam tại trung tâm Chống độc (bệnh viện Bạch Mai).

Mua theo truyền miệng

Tại trung tâm Chống độc (bệnh viện Bạch Mai), BS Nguyễn Anh Tuấn cho biết, chưa bao giờ trung tâm tiếp nhận nhiều bệnh nhân ngộ độc chì từ thuốc cam như hiện nay. Chỉ trong vòng tháng 4 vừa qua có tới trên 700 trường hợp đến khám. Ngày ít trung tâm tiếp nhận vài chục ca, ngày cao điểm lên tới 100 ca.

Theo các bậc phụ huynh, họ mua thuốc cam ở tiệm thuốc quanh vùng hoặc thầy lang có bài thuốc gia truyền. Trẻ biếng ăn, tưa lưỡi, chậm lớn, hôi miệng… đều mua vài liều thuốc cam về dùng. Người này truyền người kia là hiệu quả nên ai cũng tìm mua mà không cần biết thành phần, nguồn gốc xuất xứ của thuốc cam.

Chưa có quy chuẩn về hàm lượng chì

Người dân quanh thị trấn Phúc Thọ, Hà Nội thường dùng thuốc cam của thầy lang Trân ở xã Long Xuyên. Thầy lang Nguyễn Văn Trân đã hành nghề làm thuốc cam 40 năm nay khẳng định: “Cả một đời làm nghề tôi chưa thấy bệnh nhân nào kêu ngộ độc sau khi sử dụng thuốc cam của tôi”. Tuy nhiên, cơ sở sản xuất, kinh doanh của thầy lang Trân không hề có giấy phép kinh doanh, hành nghề, thuốc cam không có số đăng ký. Thầy lang Trân cũng cho rằng, nếu có ngộ độc nhiều khả năng do... hồng đơn. Nguồn nguyên liệu thầy lang Trân mua của bà Nguyễn Thị Khai ở thị trấn Phúc Thọ. Nguyên liệu sau khi mua về được tán chế thành thuốc cam bán cho người dân quanh vùng. Còn bà Khai cho rằng, nguyên liệu này bà cũng mua từ phố Lãn Ông, Hà Nội về bán và không biết trong nguyên liệu có chất độc nào không?

TS Vũ Đức Lợi, trưởng phòng hoá phân tích, viện Hoá học – viện Khoa học và công nghệ Việt Nam, cho biết, người sử dụng cần phân biệt những loại thuốc nhiễm độc chì là những thuốc màu cam, vì trong đó có pha một vị mà đông y gọi là hồng đơn.

Mẫu thuốc cam do trung tâm Chống độc (bệnh viện Bạch Mai) lưu giữ. Ảnh: Ngọc Quân

Theo lương y Vũ Quốc Trung, phòng khám đa khoa chùa Cảm Ứng, Hà Nội, các vị thuốc đông y thường nhiều thành phần, trong đó có những vị nguồn gốc khoáng chất, có độc như diên đan, hùng hoàng, khinh phấn, lộ cam thạch… Loại thuốc cam chữa lở miệng thường có diên đan, hay còn gọi là duyên đơn, hồng đơn… Trong một số bệnh có thể sử dụng để uống nhưng với liều rất nhỏ và được chế biến nghiêm ngặt. Khi dùng bên ngoài, cũng cần phải bào chế cẩn thận, không dùng dài ngày vì thuốc dễ hấp thụ qua da, tích luỹ trong cơ thể gây nhiễm độc mạn tính. Hồng đơn thành phần chủ yếu là ôxít chì (Pb304). Đó là chất bột, màu đỏ cam hoặc vàng cam. “Hiện nay, không loại trừ việc người ta đã sử dụng ôxít chì nhân tạo bằng cách oxy hoá chì nên hàm lượng chì rất cao vì vậy đã dẫn đến ngộ độc, thậm chí tử vong”, lương y Vũ Quốc Trung cảnh báo.

PGS.TS Phạm Vũ Khánh, vụ trưởng vụ Y học cổ truyền (bộ Y tế) cho rằng, theo sách của Tuệ Tĩnh thì hồng đơn không độc, có thể uống được, có đơn thuốc ghi có thể uống 3g/ngày. Sách cổ ghi không độc là kiến thức của hàng ngàn năm trước. Nhưng dưới ánh sáng của khoa học thì hồng đơn độc. Nhiều thầy lang tin vào sách vở xưa nên vẫn dùng kê đơn thuốc gọi là gia truyền đó. Vì thế, những trẻ đã sử dụng thuốc cam nên đi xét nghiệm máu để được giải độc nếu có ngộ độc chì.

Điều đáng nói là hiện nay chưa có quy chuẩn về hàm lượng chì trong thuốc đông y, bộ Y tế và các cơ quan chuyên môn đang xem xét ra quy chuẩn hàm lượng kim loại nặng nói chung, trong đó có chì trong thuốc đông y để làm căn cứ xử lý các trường hợp vi phạm.

Kết quả phân tích của những mẫu thuốc cam lấy ngẫu nhiên ngoài thị trường và những mẫu máu xét nghiệm mới sẽ được bộ Y tế công bố trong thời gian tới.